Professor Salt

Marconi a Chymru

Mae yna nifer o gysylltiadau diddorol rhwng y dyfeisydd Eidalaidd Guglielmo Marconi a Chymru – ac roedd Cymru yn faes i nifer o arbrofion cynnar yn hanes darlledu diwifr.

Pan ddaeth Marconi i Brydain ym 1896, Cymro oedd un o’r bobl gyntaf iddo ei gyfarfod. Brodor o Gaernarfon oedd William Henry Preece, ac erbyn 1896 ef oedd un o brif awdurdodau y cyfnod ar gyfathrebu gyda thelegraff a theleffon. Preece oedd prif beiriannydd y Swyddfa Bost yn gyfrifol am y rhwydwaith telegraff cenedlaethol.

Roedd Preece eisoes yn ymwybodol o bosibiliadau cyfathrebu diwifr. Roedd wedi cyflawni ei arbrofion ei hun yn y maes – rhwng Larnog ac Ynys Echni ym 1882, ar draws aber yr afon Conwy ym 1893, ac eto ar draws yr afon Dyfrdwy flwyddyn yn ddiweddarach (https://www.walesonline.co.uk/lifestyle/nostalgia/welsh-history-month-william-henry-10274640; https://www.walesonline.co.uk/lifestyle/nostalgia/welsh-history-month-radio-transmitter-3865914).
Er gwaethaf ei holl waith ei hun, does dim dwywaith mai Marconi ei hun oedd darganfyddiad pwysicaf Preece. Ym 1897 fe gynhaliodd Marconi ei arbrofion ei hun rhwng Larnog ac Ynys Echni. Gan ddilyn esiampl Preece. Roedd llwyddiant yn arbrofion yma yn allweddol i’w lwyddiant i ddenu cefnogaeth ariannol er mwyn datblygu ei ddyfais newydd.

Nid dyma ddiwedd y stori. Llai nag ugain mlynedd yn ddiweddarch roedd Marconi yn ei ôl yng Nghymru – yn y gogledd y tro yma. Yn Waunfawr ger Caernarfon adeiladodd Marconi yr orsaf drosglwyddo tonfedd hir gyntaf ym Mhrydain.

Am fwy o wybodaeth ynglyn a’r Fictoriaid a’r dyfodol beth am edrych yma:
https://aeon.co/essays/how-the-victorians-invented-the-future-for-us
https://aeon.co/essays/how-science-fiction-feeds-the-fuel-solutions-of-the-future